تاریخنامه

بلاذر+ی!

    ابوالحسن (ابوبکر یا ابوجعفر) احمدبن یحیی بن جابربن داود، کاتب، ادیب، راوی و از برجسته ترین تاریخنگاران اسلامی در سدة سوم  (279هـ). شرح حال روشنی از وی به جای نمانده است. اما بسیار نقل شده که وی با خوردن بلاذر دیوانه شد و به همین علت هم درگذشت.


   قصد نداریم در مورد این صحبت کنیم که دو اثر ارزشمند فتوح البلدان و انساب الاشراف از وی بر جای مانده یا در جوانی مدتی را در دربار مامون (198-218هـ) به سر برد و اشعاری نیز از وی نقل شده است یا اینکه از ندیمان متوکل (232-247هـ) به شمار می آمد و اینکه مدتی از خلافت معتضد (279-289هـ)را نیز تجربه کرد.

    قصد داریم تا در مورد این گیاه مُوَرِّخ کُش! بیشتر بدانیم. ابومنصور موفق هروی در این باره بلاذر می نویسد: "بلادر گرم و خشک است اندر آخر درجه سِیُم،فالج و لقوه و نسیان را و همه علت های سرد و تر را سود کند و خون بسوزاند. و وسواس سودایی آرد، جگر را زیان کند، او را با حذر باید خورد، در غایتش پرهیز باید کرد که باشد که سرسام آرد و مالیخولیا و وسواس انگیزد. علاج وی آن است که از پس وی کره و روغن گاو و شیره بخورند تا سوزندگی از رودگانی ببرد، پس از پس آن آب جو بخورند، یا دوغ گاوترش شده. روغن بنفشه را بوی کند وچیزهای سرد و تر بر سر آلاید و لعاب بزرقطونابجلاب بخورد. مضرات بلادر ان است که دیوانگی آرد و خون بسوزاند و اصلاح آن افیون است و بهترینش سیاه تر و رنگی تر باشد".

   «میوة » درخت بلادر، در حقیقت مرکّب است از میوه (به معنای اخصّ و دقیق این واژه ) ونِهَنج دُمگُل آن . میوة رسیدة بلادر شَفتی به شکل قلوه است: برونْبَرِ سختِ آن سرخِ سیاهرنگ است؛ میان بَرِ آن جسمی است اسفنجی (متخلخل ) پُر از روغنی قهوه ای، سیاهرنگ و سمّی؛ درونْبَرِ آن پوسته ای است سخت (مانند پوست گردو) که مغزِ (یا دانة ) واحدی در بر دارد. میوه که در حال رشد باشد، نهنج آن نموّی مفرط می کند و به شکل گلابی یا دلی زرد یا سرخ درمی آید و بدینسان از خودِ میوه بسیار بزرگتر و نمایانتر می شود. نهنجِ بیش از حد بزرگ شده است که قدما آن را شبیه به قلب توصیف کرده اند.

    توجه:

     توصیه می شود که مورخان کمتر از این گیاه استفاده کنند چون تاریخ نشان داده که  این گیاه رابطه چندان خوبی با مورخان ندارد...!

 

هروی،موفق الدین ابومنصور ، الابنیه عن حقایق الادویه، ص ۶٣.

دانشنامه جهان اسلام، ذیل "بلادر".

   + محمدجعفر اشکواری ; ٥:۳۳ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢٦ امرداد ۱۳۸٩
comment نظرات ()
BlogLike textcolor="#333333" linkcolor="#2f57a2" backgroundcolor="#ffffff">