تاریخنامه

نبشت خدایان

«و بر کوه اروند [الوند] صخره یست عظیم و بر آن دو طاق بکنده مربع، بر آن کتاب ها نبشته بخطی بدیع آن را نبشته خدایان گویند و اسکندر بهمدان بگذشت این صخره را بدید آنرا نمی دانست خواندن. از امم مردان را بخواند کسی نمی دانست، پس یکی را آورد معمر کی آن خط را می دانست، گفت: نبشته است: «الصدق میزان الله تعالی الذی تدور علیه العدل و الکذب میکال الشیطان الذی تدور علیه الجور. فقولوا الصدق و لو بمقیاس شعرهً فانه نور من الله و اصدقوا من صدقکم فالصدق یولد صدقاً و لا تکذبوا، من کذبکم فیولد الکذب کذباً فثمره هذا دواء و ثمره هذا داء» و بیش از این است. «[ترجمه] و من دروغی بگفتم و آفریدگار من را در این صخره بازداشت تا عبرت خلق شدم. این حکمت ناطقه بگیرید از این صخره صامته». من این صخره را دیدم، سطرها بعضی سر بالا نبشته است و بعضی سرنگون و جای میخ می نماید که تاریخ پادشاهانیست یا نشان گنجی یا حادثه‌ی عظیم». 


مطالب فوق را محمد بن محمود بن احمد طوسی (قرن ششم هجری)، مولف کتاب عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات (باب ششم، رکن دوم) درباره گنج نامه گفته است. زمانی که همدانی در اصفهان حضور داشت، فردی از وی درباره «نبشت خدایان» پرسیده بود که همدانی اظهار بی اطلاعی کرده بود، به همین دلیل بعد از حضور دوباره در همدان به آنجا رفت و مطالب فوق نتیجه مشاهدات و شنیده های همدانی است.

و اما گنج نامه، نوشتارهایی از دوران داریوش و خشایارشای هخامنشی است که بر دل یکی از صخره‌های کوه الوند در فاصله ۵ کیلومتری غرب همدان و در انتهای درهٔ عباس‌آباد حکاکی شده‌است. کتیبه‌ها هر کدام در سه ستون ۲۰ سطری به زبان‌های پارسی باستان، بابلی و عیلامی قدیم نوشته شده‌اند.

لوح سمت چپ مربوط به داریوش بزرگ هخامنشی است. طول آن حدود ۲۹۰ سانتی متر، ارتفاعش ۱۹۰ سانتی متر و دارای متنی به شرح زیر است:

«خدای بزرگ است اهورامزدا، که این زمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید، که مردم را آفرید، که شادی را برای مردم آفرید، که داریوش را شاه کرد، شاهی از [میان] بسیاری، فرمانروایی از [میان] بسیاری. مَنَم داریوش، شاه بزرگ، شاهِ شاهان، شاهِ سرزمین‌ها[یی] که نژادهای گوناگون دارند، شاه سرزمین دور و دراز، پسر ویشتاسب هخامنشی.»

لوح سمت راست مربوط به خشایارشا است و به طول ۲۷۰ سانتی متر و ارتفاع ۱۹۰ سانتی متر به این مضمون:

«خدای بزرگ است، اهورامزدا بزرگترین خدایان است که این زمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید، که مردم را آفرید، که برای مردم شادی آفرید، که خشایارشا را شاه کرد، یگانه از میان شاهان بسیار، یگانه فرمانروا از میان فرمانروایان بیشمار. من خشایارشا، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورهای دارای ملل بسیار، شاه این سرزمین بزرگِ دوردستِ پهناور، پسر داریوش شاه هخامنشی»

 

   + محمدجعفر اشکواری ; ۸:٥٠ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ٢۱ دی ۱۳٩۱
comment نظرات ()
BlogLike textcolor="#333333" linkcolor="#2f57a2" backgroundcolor="#ffffff">