تاریخنامه

آئین حکمرانی...

در کتاب مجمع الانساب اثر شبانکاره ای (٧٣٣ق.) پندنامه ای منسوب به سَبکتَگین غزنوی آمده است. سَبکتَگین پدر سلطان محمود غزنوی است. سلطان محمود غزنوی زمانی که فقط هفت سال سن داشت از طرف پدر به عنوان ولیعهد انتخاب شد.


سَبکتَگین در اواخر عمر از این انتخاب منصرف شد و اسماعیل فرزند دیگر خود را به عنوان ولیعهد معرفی کرد. اما در پندنامه ای که ابتدا به شرح حال و چگونگی به قدرت رسیدن خود و سپس آئین و اصول حکمرانی اشاره دارد، سلطان محمود را مورد خطاب قرار می دهد و معتقد است که اگر سلطان محمود به این اصول پای بند باشد، موفق خواهد بود. شاید او می دانست که اسماعیل توان مقابله با محمود را ندارد و به زودی محمود به قدرت اول غزنویان تبدیل خواهد شد.

«پادشاهی کاری خطری است و خطر جان دروست، باید که از خدای بترسی و چون تو از خدای بترسی، بندگان از تو بترسند...بدان که حکومت میسر نشود الا که خزانه پر باشد و اگر مال نباشد، کس مطیع او نشود...جایی که شمشیر باید تازیانه را کار نفرمای و اگر تازیانه باید شمشیر نزنی...به گناه اول عامل را معزول مکن، باز سر کار فرست که مردمان باشند که بدین مالش نرم شوند و بیدار گردند...و مردمان مردانه را نیکو دار و بنواز، تا بر تو مشفق باشند و راهها ایمن دار که مهمتر کاری این است...اگر تو فاسق باشی مردمان را برای فسق و فجور تأدیب نتوانی کردن...و اگر نیم شبی در مملکت تو جانوری گسنه خفتد خدای تعالی مکافات تو بکند...و باید که جاسوسان و منهیان بر جمله ممالک خود بگماری تا روز و شب از احوال ها ترا آگاه کنند که هر خلل که پادشاهان را افتاده، از غفلت و اهمال بوده».

                                             مجمع الانساب، ص 41-36.

   + محمدجعفر اشکواری ; ٦:٤٧ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۳ بهمن ۱۳۸٩
comment نظرات ()
BlogLike textcolor="#333333" linkcolor="#2f57a2" backgroundcolor="#ffffff">