تاریخنامه

غَژگاو...

اگرچه آلبتَگین مقدمات تاسیس سلسله غزنویان را فراهم کرد ولی سَبکتَگین-داماد وی- توانست با سیاست و تدبیر موقعیت غزنویان را استحکام بخشد و بعدها سلطان محمود غزنوی بر قدرت غزنویان افزود.


بر آن نیستم تا تاریخ غزنویان را برایتان بازگو کنم. سبکتگین از دو کلمه تشکیل شده است: سَبک+تَگین= تگین به معنای شاهزاده و غلام  و سبک نیز از سویک به معنای محبوب آمده است، بنابراین سَبکتَگین = شاهزاده محبوب

اما در مورد پیشینه و اجداد سبکتگین اختلاف نظر وجود دارد. نویسنده طبقات ناصری دو روایت درباره اسلاف سَبکتَگین نقل می کند. در یکی از روایت ها، سَبکتَگین را از نسل یزدگرد ساسانی معرفی و سلسله نسبی را برای این منظور بیان کرده است.

در روایت دوم، نام پدر سبکتگین جوق (فوج، دسته، گروه) ذکر شده که وی را قَرابَجکَم می خواندند. قرابَجکَم نیز از دو کلمه تشکیل شده است: قرا + بَجکَم. قرا در زبان ترکی به معنای سیاه و بجکم را به معنای غَژگاو آورده است (ج 1، ص 225-226).

غَژگاو: در معنای این کلمه آمده است: قِسمی از گاو در کوهستان که مابین خَتا و هندوستان است، به هندی سِری گای گویند (لغت نامه دهخدا، ذیل غَژگاو). و نیز گاو مقدس که نوعی گاو قوی هیکل و نیرومند است و در بَدَخشان وجود دارد (فرهنگ آنندراج، ج 2، ص 1380).

حتماَ برای شما هم گاهی برخی کلمات جالب به نظر رسیده و برای یافتن ریشه آن به جستجو پرداخته اید. وقتی به این کلمه برخوردم برایم جالب بود،چون در زبان مردمان اشکور عُلیا و بویژه روستای یازِن، به گاو سیاهی که پیشانی آن سفید باشد غَش(ژ) گاو گویند. در نگاه اول اصلاَ فکر نمی کردم که بین این دو ارتباطی باشد اما با مطالعه بیشتر به ارتباط بین این دو کلمه رسیدم. حال باید دید این کلمه از منطقه اشکور به زبان ترکی راه یافته یا برعکس؟

 

   + محمدجعفر اشکواری ; ٦:٢٠ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ۱٤ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()
BlogLike textcolor="#333333" linkcolor="#2f57a2" backgroundcolor="#ffffff">